Portal:Stany Zjednoczone
WIKIPORTAL Stany Zjednoczone
Stany Zjednoczone, demokratyczne pa艅stwo o liczbie ludno艣ci 301 420 000 i powierzchni 9 631 418 km虏 umiejscowione w Ameryce P贸艂nocnej. Graniczy z Kanad膮 od p贸艂nocy i Meksykiem od po艂udnia; od wschodu granic臋 kraju stanowi Ocean Atlantycki, a od zachodu Ocean Spokojny. Od 4 lipca 1776 Stany Zjednoczone sta艂y si臋 niezale偶ne od Wielkiej Brytanii. Pierwszym prezydentem USA zosta艂 Jerzy Waszyngton. Pocz膮tkowo nowe pa艅stwo mia艂o wiele k艂opot贸w finansowych i politycznych. Trwa艂a walka pomi臋dzy dwoma obozami: Federalist贸w (p贸藕niejszych Republikan贸w) chc膮cych silnej w艂adzy centralnej i Antyfederalist贸w (kt贸rzy przekszta艂cili si臋 w Demokratycznych Republikan贸w, a nast臋pnie w Demokrat贸w) d膮偶膮cych do zachowania odr臋bno艣ci poszczeg贸lnych stan贸w. Drug膮 spraw膮 sporn膮 by艂a kwestia niewolnictwa, kt贸re mia艂o pozosta膰 kwesti膮 rozstrzygan膮 na poziomie w艂adz stanowych i przez d艂ugi czas udawa艂o si臋 zachowa膰 r贸wnowag臋 pomi臋dzy jego zwolennikami i przeciwnikami. Konstytucja zosta艂a uchwalona 17 wrze艣nia 1787.
Artyku艂 na medal edytuj
Kampania na Missisipi - szereg bitew o panowanie nad dolin膮 rzeki Missisipi podczas wojny secesyjnej w Ameryce P贸艂nocnej, od lutego 1862 do lipca 1863.
Podczas wojny domowej w USA (wojny secesyjnej) bardzo wa偶ne znaczenie dla obu stron mia艂o panowanie nad rzek膮 Missisipi. Stanowi艂a ona jedn膮 z g艂贸wnych dr贸g zaopatrzenia i komunikacji mi臋dzy p贸艂noc膮 a po艂udniem kraju, gdy偶 komunikacja i transport rzek膮 by艂y znacznie 艂atwiejsze ni偶 l膮dem. Wraz z licznymi dop艂ywami, Missisipi by艂a bardzo dobrym uk艂adem komunikacyjnym, 艂膮cz膮cym r贸wnie偶 stany i miasta niepo艂o偶one bezpo艣rednio nad ni膮. Stanowi艂a ponadto naturaln膮 przegrod臋 oddzielaj膮c膮 wschodnie i zachodnie stany, a przez ni膮 przebiega艂y szlaki kolejowe i drogowe 艂膮cz膮ce wsch贸d z zachodem.
Do pierwszego starcia na Missisipi, niezaliczanego jeszcze do kampanii na rzece, dosz艂o w jej delcie. Od pocz膮tku wojny Unia rozpocz臋艂a blokad臋 morsk膮 skonfederowanych stan贸w po艂udniowych w celu uniemo偶liwienia handlu morskiego z nimi.
Czy wiesz, 偶e... edytuj
Czy wiesz, 偶e...
... S臋dziowie ameryka艅scy, wed艂ug zapis贸w konstytucyjnych s膮 niezawi艣li i pe艂ni膮 swe funkcje bezterminowo?
... najd艂u偶sz膮 sieci膮 metra na 艣wiecie jest metro nowojorskie?
... Wielkie Jezioro S艂one w stanie Utah stanowi pozosta艂o艣膰 plejstoce艅skiego jeziora Bonneville?
... nazwa mieszcz膮cego si臋 w Seattle budynku Columbia Center (na zdj臋ciu) by艂a zmieniana 4-krotnie?
Kuchnia edytuj
Hamburger to kanapka zawieraj膮ca kotlet wo艂owy. Mi臋so mo偶e by膰 grillowane, sma偶one, zazwyczaj serwowane z rozmaitymi przyprawami wewn膮trz bu艂ki wypiekanej specjalnie do tego dania. Ta potrawa podawana jest zwykle z frytkami, chipsami lub cebulowymi kr膮偶kami.
Hamburger to tak偶e rodzaj kotleta z mielonego mi臋sa wo艂owego, kt贸rego porcja zosta艂a uformowana w p艂aski, okr膮g艂y placek.
Sport edytuj
Futbol ameryka艅ski (ang. American football) - sport dru偶ynowy, w kt贸rym uczestnicz膮 dwa jedenastoosobowe zespo艂y.
Celem gry jest zdobycie w ustalonym czasie wi臋kszej liczby punkt贸w od dru偶yny przeciwnej.
Pi艂k臋 mo偶na przemieszcza膰 nios膮c j膮, rzucaj膮c lub przekazuj膮c z r膮k do r膮k mi臋dzy zawodnikami. Punkty zdobywa si臋 na wiele sposob贸w, na przyk艂ad przez przeniesienie pi艂ki przez lini臋 punktow膮 (goal line), rzucenie pi艂ki do zawodnika stoj膮cego za t膮 lini膮 - czyli w polu punktowym (end zone) - lub przez kop na bramk臋 przeciwnika (field goal). Wygrywa dru偶yna z wi臋ksz膮 liczb膮 punkt贸w w momencie, gdy up艂ywa czas meczu i ko艅czy si臋 ostatnia akcja. W razie remisu w czasie regulaminowym stosuje si臋 dogrywki z zasad膮 "nag艂ej 艣mierci" - odpowiednik "z艂otego gola" w pi艂ce no偶nej. Niekiedy mecz mo偶e zako艅czy膰 si臋 remisem, je艣li dogrywka nie wy艂oni zwyci臋zcy.
Kr贸tka encyklopedia edytuj
Geografia USA - Podzia艂 terytorialny USA - Stany USA wed艂ug liczby ludno艣ci - Parki narodowe USA - Lista ogrod贸w zoologicznych w USA
Historia USA - Prezydenci USA - Polityka USA - Gospodarka USA
Literatura ameryka艅ska - Muzyka w Stanach Zjednoczonych - Ameryka艅scy kompozytorzy - Ameryka艅scy malarze - Muzea w Stanach Zjednoczonych - Teatr w Stanach Zjednoczonych - Film ameryka艅ski - O艣wiata w Stanach Zjednoczonych - Sport w Stanach Zjednoczonych - Kuchnia w Stanach Zjednoczonych
Ludzieedytuj
Snoop Dogg w艂a艣ciwie Cordozar Calvin Broadus, Jr. (ur. 20 pa藕dziernika 1971 w Long Beach w Kalifornii) - ameryka艅ski raper i aktor. Do 1994 roku znany jako Snoop Doggy Dogg. Snoop Dogg wsp贸艂pracowa艂 z wieloma wykonawcami zwi膮zanymi z kultur膮 hip-hopow膮 (np. Dr. Dre, 2Pac, Tha Dogg Pound, Coolio, Pharrell Williams), ale tak偶e popow膮 (Mariah Carey, Akon, Justin Timberlake) i rockow膮 (Beck, Marilyn Manson, Red Hot Chili Peppers). Snoop Dogg zagra艂 w ponad 20 filmach, trzech serialach; w kilku produkcjach u偶yczy艂 swojego g艂osu. W 2001 r. ukaza艂a si臋 jego autobiografia. By艂 cz艂onkiem gangu Crips.
Snoop Dogg rozpocz膮艂 swoj膮 karier臋 w Death Row. Dzi臋ki swojemu przyjacielowi Warren'owi G uzyska艂 kontakt z Dr. Dre. Dre by艂 zafascynowany rapem Snoopa i zaproponowa艂 mu wsp贸艂prac臋. Ju偶 wkr贸tce zadebiutowa艂 w utworze "Deep Cover" do filmu o tym samym tytule.
Artyku艂 miesi膮ca edytuj
Prezydent Stan贸w Zjednoczonych Ameryki jest g艂ow膮 pa艅stwa, szefem administracji federalnej, naczelnym dow贸dc膮 si艂 zbrojnych, a tak偶e liderem swojej partii. Konstytucja nada艂a mu wiele prerogatyw, co sprawia, i偶 zajmuje on kluczowe miejsce w systemie politycznym Stan贸w Zjednoczonych.
Prezydent jest wybierany na cztery lata; wybory zawsze odbywaj膮 si臋 w pierwszy wtorek po pierwszym poniedzia艂ku listopada roku podzielnego przez cztery. Od 1937 zaprzysi臋偶enie odbywa si臋 20 stycznia nast臋pnego roku, o godzinie 12 czasu waszyngto艅skiego. Liczba kadencji jest konstytucyjnie ograniczona do dw贸ch. Je偶eli jednak wiceprezydent obejmuje opr贸偶niony urz膮d w trakcie trwania kadencji dotychczasowego prezydenta przez okres d艂u偶szy ni偶 dwa lata, wtedy mo偶e by膰 wybrany tylko jeden raz. Poprawk臋 reguluj膮c膮 ten problem wprowadzono w roku 1951, przedtem istnia艂o niepisane prawo ograniczaj膮ce liczb臋 kadencji do dw贸ch, kt贸ry to zwyczaj z艂ama艂 jedynie Franklin Delano Roosevelt (wybrany w 1940 na trzeci膮 i w 1944 na czwart膮 kadencj臋). W przypadku 艣mierci, zrzeczenia si臋 lub usuni臋cia z urz臋du dotychczasowej g艂owy pa艅stwa, prezydentem zostaje wiceprezydent, kt贸ry jest wybierany wsp贸lnie z prezydentem.
Muzyka edytuj
Oficjalnym hymnem Stan贸w Zjednoczonych w XIX wieku by艂 hymn brytyjski God Save the Queen, lecz z tekstem My country, tis of thee. Pie艣艅 "The Star-Spangled Banner" jako oficjalny hymn pa艅stwowy zosta艂a zatwierdzona przez Kongres Ameryka艅ski w 1931 roku. Powsta艂a prawie sto dwadzie艣cia lat wcze艣niej, w 1814 roku, w czasie bombardowania przez Anglik贸w Fortu McHenry w Baltimore.
The Star-Spangled Banner w wykonaniu:
Kino edytuj
Brudny Harry to ameryka艅ski film z 1971 roku, w re偶yserii Dona Siegela, z Clintem Eastwoodem w roli detektywa Harrego Callahana 艣cigaj膮cego seryjnego zab贸jc臋 o pseudonimie Skorpion (Scorpio). Ironicznie sportretowany przez Eastwooda samotny detektyw, rzucaj膮cy ci臋te i kr贸tkie zdania przez wp贸艂 zaci艣ni臋te z臋by, 艂ami膮cy wszelkie regulaminy w imi臋 uj臋cia (a najlepiej, jego zdaniem, zabicia) przest臋pcy, ustali艂 styl tego filmu i wielu nast臋pnych r贸l aktora. Sukces filmu doprowadzi艂 do powstania czterech dalszych pe艂nometra偶owych cz臋艣ci, a sam motyw "wyalienowanego gliniarza", dzia艂aj膮cego wbrew naciskom prze艂o偶onych na zaprzestanie 艣ledztwa, sta艂 si臋 kanw膮 wielu innych film贸w kryminalnych.
Bro艅 Brudnego Harrego, rewolwer Magnum kaliber 44, sta艂a si臋, dzi臋ki serii filmowej, jedn膮 z ikon popkultury...
Do zrobieniaedytuj
Je艣li chcesz pom贸c w tworzeniu portalu "Stany Zjednoczone", znajdziesz tu tematy, kt贸re s膮 potrzebne do zrobienia/poszerzenia. Je艣li zauwa偶y艂e艣, 偶e brakuje jakiego艣 artyku艂u, a sam nie mo偶esz go napisa膰, prosimy o umieszczenie go na poni偶szej li艣cie oraz tutaj.Brakuj膮ce:
- Hrabstwo King (Waszyngton) - Maria Shriver - Michael Aguirre - O艣wiata w Stanach Zjednoczonych - Vashon Island
Do poszerzenia lub poprawienia:
- Bob O'Connor - Cheyenne (Wyoming) - Cincinnati - Clark (New Jersey) - Clarksville (Missouri) - Luke Ravenstahl - Tuscaloosa (Alabama) - Tyler (Teksas) - Unionville (Nevada) - United States Metric Board - Uniwersytet Stanforda - Wi臋cej...
